ช่องทางการตลาดของธุรกิจสีเขียว

ช่องทางการตลาดของธุรกิจสีเขียว “ได้ผลผลิตมาแล้ว จะเอาไปขายใคร”

เรื่อง : อาศิรา พนาราม


เป็นเรื่องที่น่ายินดีว่าตอนนี้ทั่วทุกมุมโลกกำลังเริ่มจริงจังกับกระแสการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม เราจะเห็นว่ามีความเคลื่อนไหวใหม่ๆ เกิดขึ้นมากมายในหลายระดับและแง่มุม โดยหนึ่งในความเคลื่อนไหวที่เกี่ยวพันกับการดำเนินชีวิตของคนและชุมชนเป็นอย่างมากก็คือ ‘วิถีของเกษตรอินทรีย์’ ซึ่งหมายรวมถึงการที่ทั้งเกษตรกร ผู้ผลิต และผู้บริโภคช่วยกันสร้างระบบของสินค้าเกษตรอินทรีย์ (หรือสินค้าออร์แกนิก) ให้เกิดขึ้น

ในเมืองไทยเราก็มี ‘เครือข่ายตลาดสีเขียว’ ของสำนักพิมพ์สวนเงินมีมา ที่ทำงานสร้างสรรค์กิจกรรมต่างๆ เพื่อสนับสนุนผู้ผลิตและผู้ประกอบการในธุรกิจเกษตรอินทรีย์ อาทิ การสร้างเครือข่ายผู้บริโภค การรณรงค์ให้เกิดความตระหนักรู้ต่อเรื่องดังกล่าวในวงกว้าง ฯลฯ ในขวบปีที่ผ่านมานั้น เครือข่ายตลาดสีเขียวได้จัดกิจกรรมเสวนาเรื่อง ‘ธุรกิจสีเขียวและอาหารท้องถิ่น’ ขึ้น (คู่กับปาฐกถาเรื่อง ‘เศรษฐกิจอาหารท้องถิ่น ทางเลือกและทางรอดที่เป็นจริง’ โดย เฮเลนา นอร์เบิร์ก ฮอดจ์) โดยได้เชิญตัวแทนผู้ผลิตและผู้ประกอบการด้านเกษตรอินทรีย์มาร่วมเสวนาด้วยกัน 3 ท่าน ได้แก่ คุณพูลเพ็ชร สีเหลืองอ่อน แกนนำกลุ่มเกษตรอินทรีย์ อำเภอสนามชัยเขต คุณพฤฒิ เกิดชูชื่น ผู้จัดการบริษัท แดรี่โฮม จำกัด และคุณหมอพัฒนา กิจไกรลาศ เจ้าของร้าน Health Me Organic Home Delivery
ประเด็นคำถามสำคัญที่คาใจผู้ผลิตทุกคนเสมอมาก็คือ “เมื่อได้ผลผลิตมาแล้ว จะเอาไปขายใคร (ขายที่ไหน ขายอย่างไร)” ซึ่งผู้ประกอบการแต่ละท่านก็ได้ช่วยกันระดมสมองเพื่อหาทิศทางการอยู่รอดของธุรกิจเกษตรอินทรีย์ และหาช่องทางการเข้าถึงผู้บริโภคในปัจจุบัน โดยเราขอทำบทสรุปและนำเสนอเป็นข้อๆ ดังต่อไปนี้

1. สินค้าต้องดีและมีคุณภาพจริงๆ ข้อนี้คือหัวใจสำคัญอันดับแรกของการทำธุรกิจเกษตรอินทรีย์ ซึ่งจะทำให้ผู้บริโภคและตัวแทนจำหน่ายเปิดรับสินค้าได้ง่าย และเกิดการบอกต่อไปเรื่อยๆ

2. เปลี่ยนผู้ผลิตให้เป็นผู้บริโภค เริ่มต้นจากภายในชุมชนก่อน ประสบการณ์จากกลุ่มเกษตรอินทรีย์อำเภอสนามชัยเขตที่เคยพบปัญหาการไม่มีตลาดใหญ่รอบรับในช่วงเริ่มต้น จึงได้ปรับทิศทางมาสู่การผลิตเพื่อบริโภคและซื้อขายหมุนเวียนกันในกลุ่มก่อน จากนั้นเมื่อผู้บริโภคภายนอกเริ่มเห็นความเคลื่อนไหวก็จะเริ่มทยอยเข้ามาหา ทำให้เครือข่ายค่อยๆ ขยายออกไปเอง ทุกวันนี้กลุ่มของอำเภอสนามชัยเขตเติบโตจนมีฐานการผลิตและเครือข่ายตลาดที่แข็งแรงมาก

3. จากผู้บริโภคกลายเป็นผู้ผลิต ธุรกิจบริการส่งสินค้าออร์แกนิก สินค้าปลอดเคมี และสินค้าเพื่อสุขภาพของร้าน ‘Health Me Organic Home Delivery’ ไม่ได้จู่ๆ ก็เปิดร้านขึ้นมาได้ พวกเขาเริ่มต้นจากการเป็นผู้บริโภคพืชผักและผลิตภัณฑ์ออร์แกนิกก่อน ต่อมาจึงเริ่มปลูกรับประทานเองในบ้าน เมื่อทั้งซื้อทั้งปลูกเองเยอะขึ้น ก็เริ่มมีเพื่อนบ้านมาฝากซื้อ ไม่นานคุณหมอพัฒนาและภรรยา (เจ้าของร้าน Health Me) ก็พบว่าในละแวกบ้านมีผู้บริโภคที่ต้องการบริโภคสินค้าเหล่านี้อยู่พอสมควร จึงอาสาเป็นตัวแทนส่งสินค้าออร์แกนิกให้กับสมาชิกแบบถึงบ้าน (ปัจจุบันมีสมาชิกอยู่ 300 กว่าครอบครัวแล้ว) จากนั้นก็ได้เปิดร้านอาหาร Health Me ขึ้นเพื่อเพิ่มช่องทางการจำหน่าย รวมทั้งเป็นจุดประชาสัมพันธ์ที่พวกเขาสามารถสาธิตให้ลูกค้าเห็นว่า พืชผลออร์แกนิกนั้นสามารถนำไปปรุงอาหารได้มากกว่าที่คิด

4. ผลิตแล้วราคาต้องเป็นธรรม คำว่า ‘เป็นธรรม’ ในที่นี้ไม่ได้หมายความว่าต้อง ‘ราคาถูก’ เสมอไป แต่หมายถึงการมีราคาที่สมเหตุสมผลสำหรับทั้งผู้ผลิต คนกลาง และร้านค้าปลีก ทุกฝ่ายต้องพอมีกำไรให้ดำเนินธุรกิจต่อไปได้ เราอาจจะมองว่าสินค้าออร์แกนิกมีราคาสูง แต่ทั้งนี้ต้องเข้าใจก่อนว่ามันเป็นสินค้าที่ผลิตน้อย และเมื่อผลิตน้อยจึงมีค่าใช้จ่ายประจำต่อหน่วยสูง (เมื่อเทียบกับสินค้าที่ผลิตในระบบเกษตรอุตสาหกรรม) ผู้ประกอบการจำเป็นต้องอธิบายข้อมูลเหล่านี้ให้ร้านค้าและลูกค้าเข้าใจเสียก่อน

5. ทำตลาดสวนกระแส แต่ไม่ปฏิเสธ Modern Trade แม้ว่า Modern Trade จะเป็นช่องทางการจำหน่ายที่เข้าถึงผู้บริโภคเป้าหมายได้ในวงกว้าง แต่ผู้ผลิตก็จำเป็นต้องมีความพร้อมในระดับสูงเสียก่อน เพราะการตลาดช่องทางนี้มีต้นทุนสูงและมีเงื่อนไขทางการขายเพิ่มขึ้นมากมาย ฉะนั้นผู้ผลิตควรต้องพิจารณาให้รอบด้านก่อนว่าตนจะได้ประโยชน์คุ้มค่าไหม หากไม่คุ้มก็อย่าเพิ่งทำ เพราะยังมีช่องทางอื่นๆ อีกมากที่เหมาะสมกับสินค้าออร์แกนิก เหมาะกับกำลังการผลิตและเหมาะกับระดับของธุรกิจประเภทนี้ในปัจจุบัน

6. ต่อรอง (แกมขอร้อง) เพื่อให้ได้การค้าที่เป็นธรรม เงื่อนไขของ Modern Trade โดยทั่วไปอาจไม่เอื้อต่อผู้ผลิตรายย่อย (เช่น วางขาย 3 เดือนหรือ 6 เดือนจึงจะวางบิลได้) ดังนั้นผู้ประกอบการจำเป็นต้องพัฒนาทักษะการต่อรองควบคู่ไปกับการนำเสนอข้อมูลด้านคุณภาพของสินค้า แน่นอนว่าผู้ประกอบการรายเล็กย่อมไม่มีอำนาจต่อรอง จึงควรบอกไปตรงๆ ถึงเงื่อนไขการอยู่รอดและข้อจำกัดทางการผลิต (เช่น ขอวางบิลภายใน 1 เดือน) ในช่วงแรกอาจจะยากมาก แต่หากสินค้าได้วางขายใน Modern Trade สักที่หนึ่งแล้ว ที่อื่นๆ ก็จะค่อยๆ ตามมาเอง ยิ่งในตอนนี้ที่กระแสการสนับสนุนสินค้าชุมชนและการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมเริ่มมีบทบาทมากในสังคม โอกาสการเข้าสู่ Modern Trade ของสินค้าเกษตรอินทรีย์ก็น่าจะเป็นไปได้มากขึ้น

7. เข้าถึงใจผู้บริโภคด้วยการสื่อสาร แม้ทุกวันนี้ผู้บริโภคจะรู้ถึงประโยชน์ของการบริโภคสินค้าเกษตรอินทรีย์อยู่แล้วพอควร แต่การให้ข้อมูลเชิงลึกและการสื่อสารก็ยังคงเป็นสิ่งสำคัญเสมอ ฉะนั้น นอกเหนือจากการออกแบบฉลากสินค้าหรือชั้นวางสินค้าให้ดีแล้ว ผู้ประกอบการควรหาโอกาสพาสินค้าไปออกร้านและพบปะพูดคุยกับลูกค้าตัวจริงบ้าง เพราะการให้ข้อมูลโดยตรงกับลูกค้านั้นจะทำให้เกิดความประทับใจ และลูกค้าจะช่วยเผยแพร่ข้อมูลของเราต่อไปแบบปากต่อปาก

8. หาผู้บริโภคให้เจอ ผู้ประกอบการเกษตรอินทรีย์ไม่ควรพึ่งพาช่องทางการขายเพียงช่องทางเดียว แต่ควรกระจายไปหลายๆ แห่งให้มากที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้ ไม่ว่าจะเป็นการนำสินค้าไปออกร้าน การเสนอสินค้าไปยังช่องทางการขายใหม่ๆ ฯลฯ เราต้องวิ่งหาผู้บริโภคของตัวเองอย่างต่อเนื่องสม่ำเสมอ

9. สร้างเครือข่ายผู้บริโภคที่รับสินค้าของเราประจำ สินค้าของแดรี่โฮมนั้นนอกจากจะวางขายที่หน้าร้านตัวเองและตาม Modern Trade แล้ว เขายังมีสมาชิกที่รับสินค้าส่งตรงถึงบ้านด้วย วิธีการนี้ทำให้แดรี่โฮมมีลูกค้าใหม่เพิ่มขึ้นทุกวัน และในขณะเดียวกันก็ไม่สูญเสียลูกค้าเก่าด้วย

10. รวมตัวกันเป็นเครือข่ายธุรกิจสีเขียว เพื่อแลกเปลี่ยนข้อมูลข่าวสาร ให้การสนับสนุน และช่วยเหลือซึ่งกันและกัน เครือข่ายที่เข้มแข็งสามารถสร้างสรรค์ทั้งกิจกรรมการค้าและกิจกรรมที่เป็นประโยชน์ต่อสังคม เกิดเป็นความเคลื่อนไหวที่มีพลังทั้งในระดับชุมชนและระดับประเทศได้

ที่มา : http://www.tcdc.or.th/articles


  • อาหารออแกนิค.jpg
    อาหารอินทรีย์ จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี ผักอินทรีย์ที่ตลาดเกษตรกรในอาร์เจนตินา อาหารอินทรีย์(อังกฤษ:organic food) เป็นผลผลิตจากการทำไร่นาอินทรีย์ปัจจุบัน สหภาพยุโรป สหร...

  • veg350.jpg
    เกษตรอินทรีย์ คือ ระบบการเกษตรที่ผลิตอาหารและเส้นใย ด้วยความยั่งยืนทั้ง ทางสิ่งแวดล้อม สังคม และเศรษฐกิจ โดยเน้นหลักที่การปรับปรุงบำรุงดิน การเคารพต่อศักยภาพ ทางธรรมชาติของพืช สัตว...

  • g350.jpg
    มาตรฐานและการขอใบรับรองผักปลอดสาร ในปัจจุบันมีผักปลอดสารพิษออกมาจำหน่ายอย่างมากมาย โดยในท้องตลาดจะมีตราหรือสัญลักษณ์ที่บ่งบอกที่มาของผลิตภัณฑ์เพื่อให้ผู้บริโภคมั่นใจในสินค้าที่ซื้อ...

  • 900.jpg
    ถ้าหากย้อนความไปถึงยุคฟองสบู่แตกในปี 2540 มีภาคเกษตรของประเทศไทยภาคเดียวที่เป็นภาคธุรกิจและการค้า ไม่ประสบปัญหามากนัก นับเป็นเหตุการณ์ที่ทำให้รัฐบาลและนักวิเคราะห์ มองว่าการเกษตรไท...

  • IMG_20160802_174559.jpg
    ปุ๋ยอินทรีย์ ทางเลือกการจัดการปัญหาขยะ •ขยะตกค้าง การเผาขยะในที่โล่ง การปนเปื้อนสิ่งแวดล้อม และ ผลกระทบต่อทัศนียภาพ คือปัญหา สําคัญด้านการจัดการขยะชุมชน และมลพิษจากของเสียชุมชน •กา...

  • 9001.jpg
    คณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ เร่งเดินหน้ายุทธศาสตร์ระบบบริการสุขภาพเขตเมือง ตามมติสมัชชาสุขภาพแห่งชาติ ครั้งที่ ๘ ประธานกรรมการสุขภาพแห่งชาติสั่งร่นเวลาจัดทำยุทธศาสตร์ฯ ต้องเสร็จภายใน ...

  • พรบ.jpg
    พ.ร.บ.สุขภาพแห่งชาติ พ.ศ.2550 ซึ่งได้รับการกล่าวขานว่าเป็นกฎหมายฉบับแรกของประเทศไทย ที่จัดทำด้วยกระบวนการมีส่วนร่วมจากสังคมตั้งแต่เริ่มต้นจนเสร็จสมบูรณ์ โดยใช้ระยะเวลาถึง 8 ปีเต็มจ...

  • m350.jpg
    การตลาดสินค้าเกษตรอินทรีย์สำนักงานเลขานุการกรม กรมส่งเสริมการเกษตร จัดทำโดยศูนย์วิทยบริการเพื่อส่งเสริมการเกษตร เผยแพร่เมื่อ 12 พ.ค. 2016อีกหนึ่งองค์ความรู้ด้านระบบการแลกเปลี่ยนและ...

  • organic350.jpg
    ธุรกิจนวัตกรรมเกษตรอินทรีย์โครงการนวัตกรรมเชิงยุทธศาสตร์ธุรกิจนวัตกรรมเกษตรอินทรีย์ (Organic Agriculture Business) “เกษตรอินทรีย์” เป็นระบบการผลิตที่ให้ความสำคัญกับความยั่งยืนของสุ...

  • m3501.jpg
    บทคัดย่อ : การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาปัญหาในการพัฒนาตลาดเกษตรอินทรีย์ภายในประเทศไทย และศึกษาแนวทางการพัฒนาตลาดเกษตรอินทรีย์ภายในประเทศไทย เป็นงานวิจัยเชิงคุณภาพโดยใช้การส...

  • SF350.jpg
Visitors: 17,985